Schaliegas is game changer

De Verenigde Staten is hard op weg om zelfvoorzienend te worden op het gebied van energie en grondstoffen voor de chemische industrie. Dat is voor een belangrijk deel te danken aan de enorme investingen in de winning van schaliegas. Ondanks veelgehoorde kritiek investeren oliemaatschappijen overal in de wereld in nieuwe olie- en gasbronnen. Met mogelijk verstrekkende gevolgen voor de investeringen in zonne-energie en geopolitieke verhoudingen.

Tussen 2005 en 2010 groeide de Amerikaanse productie van schaliegas met 45% per jaar tot meer dan 65 miljard kubieke meter. De Amerikaanse overheid voorziet een verdere groei van de schaliegasproductie tot 94 miljard kubieke meter in 2040 (Annual Energy Outlook 2013 Early Release). De oliemaatschappij BP voorspelt zelfs dat de productie van schaliegas tussen 2011 en 2030 zal verdrievoudigen, terwijl die van schalie-olie zal verzesvoudigen.

Ook in Nederland zouden we schaliegas kunnen winnen. Volgens schattingen van het Internationaale Energe Agentschap zit er ongeveer 500 miljard kubieke meter in de Nederlandse bodem, bij de huidige gasprijzen goed voor een opnremgst van 300 miljard Euro. Daarmee zou het voor de Nederlandse staat een aantrekkelijke inkomstenbron zijn.

Maar er is ook veel kririek op de winning van schaliegas. De bezwaren betreffen onder andere:

  • Nieuwe gasboringen kunnen leiden tot aardbevingen zoals die nu al met enige regelmaat in het noorden van het land plaatsvinden, ook al wordt dat dor experts tegengesproken.
  • Voor de winning van gas wordt uit moeilijk doorlaatbare lagen (schalie) fracking (hydraulisch fractureren) toegepast:  Hierbij worden onder hoge druk grote hoeveelheden water, zand en chemicaliën ingespoten. Door de grote druk breekt het gesteente. De ontstane scheurtjes worden open gehouden door het ingespoten zand. Deze mix van water, chemicaliën wordt dan weer opgepompt. Dit zogenaamd "produced water" neemt zware metalen en van nature radioactieve elementen uit de ondergrond op. Dit moet als chemisch afval worden verwerkt. Een gedeelte van de gebruikte chemicaliën en vloeistoffen blijft echter in het gesteente achter.
  • Bij de schaliegaswinning doen zich methaanlekkages voor (zie o.a. Nature, 15 april 2011 en Nature, 7 februari 2012). Methaan levert een 25 keer grotere bijdrage aan opwarming van de aarde dan CO2.
  • Bij het verbranden van gas komt ook CO2 vrij. Om de reductie van CO2 uitstoot die is afgesproken te halen zal men de vrijkomende CO2 moeten wegvangen, bijvoorbeeld door het te gebruiken als grondstof of door (ondergrondse) opslag. Tegen dat laatste is ook veel maatschappelijke weerstand. Bovendien verhoogt CO2 opslag de kosten van het gebruik van fossiele bronnen.
Andere critici suggereren dat de grote belofte van schaliegas als belangrijke energiebron een nieuwe bubble is. Het Post Carbon Institute heeft onderzoek verricht naar de productiviteit van 65.000 schalieputten in de VS. Na enige tijd vertonen vrijwel alle bronnen een scherpe daling van de productiviteit en moeten er nieuwe putten worden geboord om de productiviteit op peil te houden (David Hughes, Nature, 21 februari 2013).
Desalniettemin is de impact van de schaliegaswinning groot, zowel in economische als in geopolitieke zin. Doordat de VS zulke enorme hoeveelheden schaliegas wint en de emissierechten per ton CO2 zeer laag zijn is het voor Europese energieproducenten aantrekkelijk geworden om bij de opwekking van stroom vooral gebruik te maken van steenkool. Dit is niet alleen nadelig voor de totale CO2 uitstoot, maar zet ook een rem op investeringen in duurzame energieopwekking.
In geopolitieke zin biedt schaliegas de VS de mogelijkheid om onafhankelijk te worden van olie uit politiek instabiele landen, hetgeen volgens Rob de WIjk, directeur van the Hague Centre for Strategic Studies, wel eens verstrekkende gevolgen kan hebben voor het buitenlandbeleid van de VS en Europa.
Op 7 april besteedde KRO's Brandpunt uitgebreid aandacht aan schaliegaswinning en de (mogelijke) betekenis daarvan voor de Amerikaanse en Nederandse economie, de proefboringen die men in Nederland wil gaan verrichten (vanaf 13:13 minuten).
Get Adobe Flash Player

 

Doorzoek de website